Żuławy Wiślane, Żuławy Malborskie
Malbork. Wzmiankowany w 1274 r. Prawa miejskie w 1276 r. Miasto (28 000 mieszk.) o znaczeniu przemysłowym, rolniczym i turystycznym nad rz. Nogat. Dawna stolica Krzyżaków, twierdza przemocy i germanizacji. Od 1457 do 1772 r. Malbork należał do Polski, stanowił stolicę województwa, odwiedzali go królowie polscy. Zwiedzanie: zamek malborski z XIII—XIV w. (największy w Europie obiekt obronny tego typu), muzea i wystawy zamkowe, ratusz gotycki, barokowy kościół z XVIII w. Hotele, DW PTTK, camping, parking, restauracje, poczta, sklepy, dom kultury, kina, CPN, PTTK, kąpielisko. PKS, PKP. NOWY STAW. Prawa miejskie w 1329 r. Miasto (5000 mieszk.) nad rz. Świętą. W 1830 r. zatrzymywali się tu na krótko uczestnicy powstania listopadowego. Obecnie ośrodek przemysłu cukrowniczego. Zwiedzanie: kościół z XIV w. z cennym wyposażeniem, stare domy z XIX w. Hotel, gospoda, poczta, sklepy, klub kultury, CPN. PKS, PKP. (więcej…)
Okolice Sztumu
Biała Góra. Wieś, punkt docelowy wycieczek, w pobliżu odgałęzienia Nogatu od Wisły. W pocz. XIII w. stał tu gród obronny: Zantyr. Na płd. wsch. od wsi wzniesienie (54 m n.p.m.) — punkt widokowy na dolinę Wisły, jej rozwidlenie i Żuławy. Zbocza góry stanowią rezerwat roślinności stepowej (17 ha). Kwatery prywatne, sklep. PKS.
Białe. Jezioro otoczone lasami (na zach. od Sztumu) wykorzystywane dla celów rekreacyjnych (opalanie, kąpiel). PKS, PKP Sztum (3 km).
Dzierzgoń. Wzmiankowany w pocz. XIII w. Prawa miejskie w 1288 r. Miasto (3500 mieszk.) nad rz. Dzierzgoń, punkt docelowy wycieczek. Zwiedzanie: fragmenty fundamentów zamku, gotycki kościół przebudowany w 1730 r. z ciekawym wyposażeniem, klasztor i kościół z pocz. XVIII w., zabytkowe młyny wodne. Hotel, gospody, poczta, sklepy, CPN, dom kultury. PKS, PKP.
PIEKŁO. Wieś pomiędzy Wisłą i rz. Nogat. W 1937 r. otwarto tu jedną z nielicznych na tych terenach polskich szkół. Sklep. PKS Biała Góra (2 km).
Sztum. Wzmiankowany w 1236 r. Prawa miejskie w 1416 r. Miasto powiatowe (7000 mieszk.) w otoczeniu jezior: Barlewickiego i Zajezierskiego oraz w pobliżu (2 km) jez. Parlety. W okresie zaborów silny ośrodek walki o polskość. Zwiedzanie: muzeum na zamku, fragmenty zamku i murów obronnych, pomnik Obrońców Polskości Powiśla, kościół z XVI w., średniowieczny plan miasta, domy z XVIII—XIX w., dworek z XVIII w. w Zajezierzu. W 1920 r. zatrzymali się tu krótko: S. Żeromski i J. Kasprowicz. Jest to punkt docelowy wycieczek oraz baza wypadowa na okolicę. Hotel, gospody, kąpielisko, pole namiotowe, CPN, poczta, sklepy, dom kultury. PKS, PKP.
WAPLEWO. Wieś i PGR, dawna posiadłość zasłużonej dla polskości rodziny Sierakowskich (w 1867 r. przebywał tu J. I. Kraszewski). Zwiedzanie: pałac z XVII w. z cennym wyposażeniem (m. in. kominek z 1600 r.), park z ciekawymi rzeźbami (m. in. postać polskiego szlachcica). Sklep PKP, PKS.
Okolice Klasztorka I I Czarnego
CZARNE DOLNE. Wieś wzmiankowana w 1285 r. nad Jez. Czarnym (2,5 km długości). Zwiedzanie: kościół z XIV w. (we wnętrzu — 2 płyty nagrobne z XVII w.). Bar, sklepy. PKS. (więcej…)
Latem Łeba – miasteczko liczące ok. 4 tys. mieszkańców -staje się ruchliwą miejscowością kąpieliskowo-wczasową. Wspaniale plaże, piękne okolice, bliskość Słowińskiego Parku Narodowego i jego atrakcja, ruchome wydmy piaszczyste, a także, co nie jest bez znaczenia, liczne domy wczasowe i pensjonaty – stwarzają doskonałe miejsce do wypoczynku. Przez cały zaś rok niewielki port służy rybakom. Podczas jesiennych sztormów słyszy się opowiadania o sile żywiołów wody, powietrza i ziemi, które pochłonęły kiedyś to miasto. (więcej…)
Wyzwolenie wielu miast Pomorza i powrót tej prastarej piastowskiej krainy do Macierzy były w niemałym stopniu zasługą 1 Armii Wojska Polskiego. Te pierwsze, nowoczesne, ludowe siły zbrojne powstały w 1945 r. po scaleniu Armii Polskiej sformowanej w ZSRR z działającą w kraju Armią Ludową. Nastąpiło to 21 VII 1944 r. 1 Armia W.P. składała się z pięciu dywizji piechoty 1, 2, 3, 4, 6 DP), jednej brygady kawalerii (1 BK), sześciu brygad artylerii (1 i 5 BAC, 2 i 3 BAH, 4 BAPpanc, 1 BAPIot), jednej brygady pancernej (1 BPanc) i innych, a dowodzona była kolejno przez gen. Z. Berlinga, gen. W. Korczyca, gen. S. Popławskiego. 29 stycznia 1945 r. 1 Armia Wojska Polskiego weszła do I rzutu 1 Frotu Białoruskiego w celu zabezpieczenia tego wielkiego związku operacyjnego radzieckiej armii, nacierającego na zachód. W lutym 1945 r. oddziały 1 Armii przekroczyły dawną granicę polsko-niemiecką, z kolei uczestniczyły w przełamaniu Wału Pomorskiego, następnie w pościgu za rozbitymi wojskami niemieckimi doszły do Bałtyku, brały udział w zdobyciu Kołobrzegu i wreszcie znad dolnej Odry ruszyły na Berlin. (więcej…)
Położona na skraju pradoliny Odry, na południowy zachód od Chojny CEDYNIA jest najdalej na zachód położonym miastem Polski. Dziś jest ono niewielkie, liczy ok. 1800 mieszkańców. W historii naszego kraju odegrało jednak niepoślednią rolę. 24 czerwca 972 roku wojska Mieszka l stoczyły w pobliżu Cedyni zwycięską bitwę z wojskami niemieckimi margrabiego Hodona, co zadecydowało o przynależności Pomorza do Polski. (więcej…)